El sog‘ligi — yurt boyligi

Nevroz — og‘ir ruhiy kasallik

Nevrozlar psixogen kasalliklardan hisoblanib, kuchi va o‘tkirligi kam bo‘lgan ruhiy jarohatlovchi vaziyatning uzoq vaqt ta’siri natijasida rivojlanadi. Bu holatlarda odatda, oilaviy-maishiy, ishlab chiqarish va mehnat jamoasidagi kelishmovchiliklar haqida gap ketib, ular hatto har doim ham bemor tomonidan ruhiy jarohatlovchi omil sifatida qabul qilinmaydi.

Ruhiy faoliyat buzilishlari chuqurligi nevrozlarda nisbatan kam uchraydi – bu yerda tafakkur, idrok va ongning chuqur buzilishlari kuzatilmaydi, atrofdagilar va o‘z holatiga tanqidiy munosabat saqlanib qoladi.

Nevrozlar ko‘pincha mojaroli vaziyat orqali somatik kasalliklar, qattiq toliqish, boshqa qo‘shimcha zararli omillar bilan birga yuzaga kelib, ular xastalikning bevosita sababchisi bo‘lmasada, katta patogenetik ahamiyatga ega. Shuningdek, ba’zi tug‘ma konstitutsion xususiyatlar muhim ahamiyat kasb etadi va ular bir qator shaxslarda nevrotik reaksiyalarning juda ko‘p uchrashi, og‘irligi va davomiyligini belgilaydi.

Nevrozlar klinikasi

Nevrozlar klinikasida asosan vegetativ, somatik va effektiv buzilishlar namoyon bo‘lib, ular yaqqol xulq-atvor buzilishlarini keltirib chiqarmaydi va davolash nisbatan oson kechadi. Ba’zi holatlarda, ruhiy jarohatlovchi vaziyat yillab davom etganda, nevroz shaxsning nevrotik rivojlanishiga o‘tishi mumkin.

Nevrozlar nevrasteniya (holdan toyish va o‘ta charchash natijasida nerv sistemasining funksional buzilishi, nevrozning bir turi), isteriya (nerv sistemasining funksional xarakterdagi nerv kasalligi, ruhiy buzilishning shakllaridan biri) va yopishqoq holatlar nevroziga ajratiladi.

Nevrasteniya ko‘pincha tez toliquvchanlikka moyil, kayfiyati turg‘un bo‘lgan shaxslarda rivojlanadi. Bu xususiyatlar bunday shaxslarda oddiy holatlarda ham kuzatiladi. Ruhiy jarohatlovchi vaziyat ta’sirida ularda astenik (madorsizlik, umumiy holsizlik) sindrom shaklidagi nevrotik reaksiya yuzaga keladi. Ish qobiliyati hamda ishtaha pasayishi, bosh og‘rig‘i, uyqusizlik va holsizlik, uyquchanlik kuzatiladi.

Bemorlarda diqqat konsentratsiyasi buziladi. Ular tez xafa bo‘luvchan, sabrsiz bo‘lib qoladilar. Turli vegetativ, jumladan, arterial bosim o‘zgaruvchanligi, taxikardiya, ko‘p terlash, tremor, ko‘pincha jinsiy faoliyatning buzilishi kuzatiladi. Tez toliquvchanlik sababli qo‘zg‘alish bo‘sag‘asida yuqori ko‘tariladi. Bemorlar qo‘zg‘aluvchan bo‘lib boradilar (qo‘zg‘aluvchan holsizlik), oson qo‘zg‘aluvchan, kayfiyatlari tez-tez buzilishiga moyil bo‘ladilar. Bu holatda nevrasteniyaning giperstenik shakli haqida gap ketadi. Agar kasallik klinikasida oldingi o‘ringa tez toliquvchanlik, apatiya, bo‘shashganlik chiqib qolsa – bu gipostenik shakli deyiladi.

Isteriya ko‘pincha ruhiy jarohatlovchi vaziyatga reaksiya sifatida isterik psixopatik fe’l-atvor belgilari bo‘lgan shaxslarda ham rivojlanadi, ammo patologik xususiyatlari bo‘lmagan shaxslarda ham u rivojlanishi mumkin. Nevrozning bu turi ko‘pincha ayollarda uchraydi. Isteriya kelib chiqishiga ega bo‘lgan buzilishlar – og‘riqlar, falajlik, qusish holatlari, spazmlar, ko‘rlik, karlik, tutqanoq va boshqalar tashqi ko‘rinishi bilan boshqa somatik va ruhiy kasalliklarning simptomlaridan kam farqlanishi mumkin.

Ammo bemorlarni batafsil tekshirish vaqtida, ularda xech qanday organik buzilishlar aniqlanmaydi. Ba’zida ruhiy jarohatlovchi vaziyat mazmunining u yoki bu isterik belgilar bilan bog‘liqligini ko‘rish mumkin, ayniqsa kasallik simptomi bemor kechinmalari bilan bog‘liq holda namoyon bo‘lganda kuzatiladi. Lokal buzilishlarga bog‘liq bo‘lmagan holda isteriyali barcha bemorlar fe’l-atvorida kayfiyatning o‘zgaruvchanligi, effektlarga moyillik, namoyishkorlik xos. Ular har qanday vositalar: tashqi ko‘rinishlari, so‘zlashishda o‘zini tutishlari, nigohlari, odatlari bilan o‘zini atrofdagilar diqqat markaziga qo‘yishga intiladilar. Shuningdek, ularning o‘z¬larini yuqori baholashlari, boshqalarga o‘xshamasliklarini ko‘z-ko‘z qilish xudbinligidan dalolat beradi. Shu bilan birga bemorlar o‘ta ishonuvchan, taqlid qilishga moyildirlar.

Ko‘pincha isteriyada tutqanoq xurujlari kuzatiladi va ular epileptik tutqanoqlarni eslatadi. Ammo bu kasallikning boshqa belgilari kabi, epileptik tutqanoqlardan farqlanib, mojaroli vaziyatda yoki bemorga uni eslatilganda yuzaga keladi. Bemorlar o‘z xatti-harakatlarini ma’lum darajada idora etish qobiliyatlarini saqlab qoladilar.

© Mahmuda AHMЕDOVA.
1 son Toshkent shahar ruhiy asab kasalliklari dispanseri shifokori.

Telegramdagi rasmiy kanalimizga a’zo bo‘ling!

A’zo bo‘lish
loading...

Savollar

  1. ELDOR

    Nevroz bu ming lanat bu kasallikka. Bu kasallikni faqat o’zing davolisan. Bu kasallikni belgilari turli xil. Misol qilib o’zimni aytadigan. Kallanga bemani fikrlar keladi. Bosh og’rig’i. Jig’ildon qaynashiTo’satdan insult bop qolish, o’lim qo’rquvi Birdaniga yuraging tez urib ketadi. Bazan toxtap qolganday bo’ladi takror ekg qildiraverasan tomir urushni tez tekshirib o’tirasan xavo yetishmay o’lib qoladiganday vaxima bosadi oyoq qol qaltiraydi. Ko’p kekirasan ko’p esnaysan. Uyqusizlik, juda ko’p tush ko’rasan oddiy tushlargayam qo’rqib uyg’onasan. Kunduz kun narmalni yurasan Kech kirganda siqilib boshlisan. Karoche tuzalasilar. Faqat o’zinglarga bogliq. Men shu saytlardagi malumotlarni oqib tuzaldim. Profesor Zarifboy Ibodullaev maqolalarini oqib tuzaldim ming rahmat shu insonga. Sizlarga maslaxatim xayotga gozal qarang xayotni seving. O’zingzni keng oling do’stlar orasida ko’proq boling komedia kinolar koring yuguring mashq qiling suvda suzing qishqi baseynlar borku eng asosiysi saunaga borib parnoyga kiring zo’r foydasi bor.Farzandlaringzni oylang sizlar nevroz bop yuraversangz bolalaringzni kim o’ylidi. Xullas silar kasalmassizlar. O’ylab qaranglar yoningdagi dostlaringz maza qilib yursalar siz esa nevroz bop ex nevrozlar tur yo’qol deng bu kasallikka.

  2. Shuhrat

    Salom barchaga! Menda ham hozir huddi sizlardaka holat. Ozimni taniy olmayabman. Buqoqdan deb oyladim. Tekshiruvga ham bordim lekin buqoq chiqmadi. Keskin hotiram susayib ketti hech narsaga ishtiyoq qolmadi. Aqlim ham paslaganday go’yo birov gapirsa qolog’imga gap kirmayabdi. Boshimni aparatga ham tuwirdim lekin hech narsa chiqmadi. Bu nimadan bo’lishi mumkin? Davo bormi? Oldingi holatimga qayta olamanmi?

  3. solih

    Assalomu alaykum. Iltimos menga yordam kerak! Birodarlar. Menda qandaydir ruhiy o’zgarishlar bo’lyabdi: 5 kun oldin kuchli depressiya bo’lib, nevrologga bordim. U menga nervlarim toliqqan dep birnecha dori yozib berdi, ichyabman. Fezam,fenotropil, keyin dorivor valeriana va pustirnik. Lekin nimagadir haliyam miyyamda juda bemani fikrlar,qo’rquv, tushkunlik bor. Umuman nima bo’lyabganini bilmayabman. Alloh saqlasinu, aqldan ozyabmanmi degan daxshatli fikr hech tark etmayabdi. Oyoq q’lim kuchsiz, boshim og’riqli, sal narsa og’ir tushadi boshimga, darro’v asabiylashaman, umuman butunlay boshqa hayotga kirib qoganday,hech narsani anglay olmayabman. Hayotga qiziqishim qomaganday. Iltimos! Menga maslahat bering. Nima qilishim mumkin. Juda qo’rqayabman uydan uzoqdaman, o’qishda. Aqldan ozib qolishim mumkinmi? Iltimos, yordam beringlar. Raxmat oldindan.

    • Urazbaev Mansur

      Nevropatolog tavsiya qilgan dori preparatlarini qabul qiling, o’z vaqtida.
      Bundan tashqari, ruhiy zo’riqishlarda insonlar o’z-o’ziga asosiy yordamchi bo’ladi.Irodali bo’ling.
      Quyidagi havoladagi maslahatlarni ham o’qib, amal qiling: http://avitsenna.uz/depressiyadan-chiqish/

      • Akmal

        Salom men endi 22 yoshdaman buyrak oyoqlarim ogriydi shifokorlarga kõrinuvdim nerving shamollagan dedi dori darmon yozib berdi tasir qilmadi men xam kechasi uxlaganimda qõrqib chiqaman tushimdan keyin õshalar miyamga tasir qiladimi ertalab tursam boshim qattiq ogrib turaman ishlagan paytimda kõp charchish terlash bõladi biror nimaga jahlim chiqsa boshimni usti qattiq oğriydi xuddi bir narsa tushub ketganday charchab ishlasam qõllarim qaltirab qoladi shuni davosi bormi men xozzir rassiyada yuripman uzbekistonga borsam davolanaman hozir shu erda biror tabletkasi bosa aytinglar shu rassiyadagi aptekalardan olib ichaman javob uchun oldindan rahmat

      • Akmal

        Keyin yana bir narsa kechasi yotganimda kõp alaxsirab chiqaman shovqin yoqmaydi

  4. rifat razzakov

    nevroz ezilib ketdim..birorta bir aniq tashxiz quymaydi i retsept ham yozib bermaydu.

  5. rifat razzakov

    agar birorta inson yordam bersa qaniydi…hozirgacha 10dan ortiq ekg qildirdim hammasi joyida deydi doktor..qul oyoq qaltiraydi,bemani xayollar,kekirish bosh og’rig’i ..odamlar bilan gaplashmaslik.xotira susayishi…tez uzgaruvchan kayfiyat….boshqalar…..iltimos yordam beringlar

  6. Акмал

    Xammaga salom bu kasallikdan 100% tuzalganlar bormi manda boshlanganiga 8oy buldi antideprisantlarni xar xilidan ichdim yopishqoq fikirlar ich etimni kemirib boryapti avvalgi xolatimdan asar yuq xar xil fobialar yaramas kasalliklar togrisida sutkalab uylash bu kasallik adoyi tamom qilyapti xam jismonan xam ruxan charchoq 4ta nevrolog kurigidan 2 ta psixiatir kurigidan yana qancha qancha dam soluvchilaru eshon domlalar xammasi foydasiz oqibatda ayolim zerikdi oila azolarim xam judayam chorasizman naxotki xayotim yakuniga yitgan bulsa yordam berilar iltimos

  7. zafar_23

    Salom. Ismim Zafar yoshim 23 da. Men dostlar yoki begona kishilar davrasida bolsam kop hayajonlanib ketyapan. Ichimdan huddi bir nima otgandek tuyilyapti. Qol va oyoq uchi muzdek turadi va bazida qattiq qorquv aralash titroq boladi. Yuragim tez tez bazan sekin uradi. Omma orasida bolsam ozimi juda noqulay his etib yuraman va qorqaman salnarsaga chochib tuwyapan Huddi hozir olib qolaman degan fikr bolyapti charchoq ishga bogan qiziqish tushib ketyapti kechga kelib battar kuchayadi boyin soxasida ogrik turadi. Doktorlarga borsam sogsan diyiwyapti. Bu qanday kasallik boliwi mumkin. Aniq tawxis qoyiwi iloji bormi

  8. Саид

    Ассаломалекум азиз биродарлар,Оллох хар бир бандасига узи котарадиган дард бераркан,шу катори шифоси бор хар дардни,мен хам бошимдан утказганман худога шукр хаммаси изига тушиб кетди.ким шу дарддан кийналйотган болса: хотиржам булинг албатта хаммаси утиб кетади,иродали ва кучли булиб барчасини енгиб утасиз,мард инсонлар авлодларимиз хаммамиз мардларга хос сабр ва ирода бор.йордам керак булса телеграм манзилимни колдираман @Senator_Gorodskoy

  9. Ibrohim

    2 yildan beri bu kasallikdan qutulib bulmayapti

Fikr bildirish

Sizning emailingiz chop etilmaydi. To‘dirish zarur qatorlar * bilan belgilangan.