Oyoqlarning kaltaligi turlari, aniqlash va davolash

3.5
(4)

Oyoqlarning kaltaligi — bu, bir oyoqning boshqa oyoqqa nisbatan qisqarishi yoki ikkala oyoqning uzunligining kamayishi bo’lib, natijada inson tanasining nisbati buziladi. Yengil kaltalik (1-2 sm) keng tarqalgan bo’lib, klinik ahamiyatga ega emas. Oyoqlaring sezilarli darajada kaltaligi, ayniqsa bir tomonlamaligi, tayanch tizimining va yurishning buzilishi bilan namoyon bo’lib, bo’g’imlar va umurtqa pog’onalarining bir qator kasalliklarini qo’zg’atishi mumkin. Tashxis maxsus o’lchovlardan so’ng amalga oshiriladi. Qattiq bo’lmagan kaltalikni pataklar va ortopedik poyabzal bilan tuzatish mumkin; qattiq kaltalik mavjud bo’lganda Ilizarov apparati yordamida oyoq uzaytiriladi.

Bolalarda oyoqlar kaltaligi
Foto: gorlovka.ua

Oyoqlar kaltaligi sabablari

Oyoqlar kaltaligi sabablari orasiga miya yarim sharlaridan birining ustunligi, gavdaning buzilishi va bolaning o’sishi paytida tananing shakllanishiga ta’sir qiladigan noto’g’ri mushak rivojlanishi kiradi

Oyoq-qo’llarni qisqartirish bir tomonlama va ikki tomonlama bo’lishi mumkin. Nosimmetrik ikki tomonlama qisqarish akondroplaziya va boshqa ba’zi genetik jihatdan aniqlangan kasalliklarda aniqlanadi va magistral va oyoq-qo’llar nisbatlaridagi nomuvofiqlik bilan namoyon bo’ladi. Yuqori va pastki ekstremitalarning rivojlanish anomaliyalari bilan assimetrik ikki tomonlama qisqarish kuzatiladi. Bir tomonlama qisqarishning sababi shikastlanish, shishish, yuqumli jarayon yoki malformatsiya bo’lishi mumkin.

Oyoqlarning kaltaligi turlari

Travmatologiya va ortopediyada quyidagi bir tomonlama kaltalik turlari ajratiladi:

Chin. Suyakning organik shikastlanishi natijasida vujudga keladi. U oyoq-qo’llarning uzunligini segmentlarga bo’linib o’lchanishi paytida topiladi. Bir tomondagi son va boldir uzunliklari yig’indisi ikkinchi tomondan kamroq bo’ladi. Bu noto’g’ri o’sgan sinishlar, patologiyalar, o’smalar va ba’zi yuqumli kasalliklar (sil, sifilis) tufayli bo’ladi.

Nisbiy. Oyoq segmentlari orasidagi nisbati buzilganida hosil bo’ladi. Subyektiv ravishda, bir oyoq boshqa oyoqqa qaraganda qisqaroq ko’rinadi. Ammo o’lchash paytida oyoq va sonlarning uzunligi bir xil ekanligi aniqlanadi. Bu bo’g’im ichi sinishi, tug’ma chiqishlar va suyakning artikulyar uchlari siljishi tufayli paydo bo’ladi.

Ushbu maqolani ham o‘qing:  Tizza og‘rishi sabablari va davolash usullari

Nazariy. Majburiy egilish natijasida hosil bo’ladi. Oyoqlarning uzunligi subyektiv ravishda boshqacha ko’rinadi, ammo o’lchovlar segmentlarning uzunligi bir xil ekanligini tasdiqlaydi. Nisbiy qisqarishning sababi artrit, artroz, suyakning artikulyar uchlari shishi yoki shikastlani tufayli paydo bo’lishi mumkin.

Agar bitta bemorda oyoq-qo’llar kaltaligining bir nechta turlari mavjud bo’lsa (masalan, noto’g’ri o’sgan sinish bilan birgalikda son uzunligining kaltaligi), umumiy kaltalik haqida gap ketadi. Umumiy kaltalik yuqori tos suyaklari bir xil darajaga yetguncha oyoq ostiga har xil qalinlikdagi taxtalarni qo’yish orqali aniqlanadi.

Oyoqlarning kaltaligi alomatlari

Oyoq uzunligining 5 sm dan oshishi, odatda, oqsoqlik bilan birga keladi va maxsus o’lchovlarsiz ham ko’rinadi. Oyoq uzunligidagi kamroq farq ba’zida vizual ravishda aniqlanmaydi, chunki u tos suyagi egilishi va umurtqa pog’onasining egriligi bilan qoplanadi. Oqsoqlik yo’q bo’lishi mumkin. Xavotirga tizza osti chuqurchalar joylashishining darajasidagi farqi, tizzaning yuqori qutbasi darajalaridagi farqi va qovurg’a bilan qorin orqasidagi suyaklar farqi sabab bo’lishi kerak.

Oyoqlarning kaltaligi asoratlari

Oyoq-qo’llarning kaltaligi keng tarqalgan holat. 90% odamlarda oyoqlar uzunligida ozgina farq mavjud bo’ladi. 1-2 sm gacha bo’lgan oyoq uzunligidagi farq bemorning o’zi uchun sezilmaydi va faqat tekshiruvlar paytida topiladi.

Bir a’zoning 3-5 sm dan ko’proq bo’lishi  tos suyagining sezilarli buzilishini keltirib chiqaradi. Odamga yurish paytida noqulaylik tug’diradi. Oyoq-qo’llarining kaltaligi oz miqdorda bo’lsa ham zararsiz holat deb bo’lmaydi. Bu, turish va yurish paytida tana qismlari o’rtasidagi normal anatomik aloqalarning buzilishiga olib keladi. Bo’g’imlarning bog’liqligi buziladi, tanani normal vertikal holatini ta’minlash uchun gavda va oyoq-qo’llar biroz siljiydi va buraladi, kompensatorli deformatsiyalar paydo bo’ladi. Bir oyog’idagi yuk ortadi, tos suyagi egiladi.

Umurtqa pog’onasi, bitta oyoq 1,3 sm ga qisqarganda, C shaklida, 1,3 sm dan ortiq qisqarganda S shaklidagi burilishni hosil qiladi. Vaqt o’tishi bilan gavdaning noto’g’ri tuzilishi mustahkamlanadi va natijada skolioz rivojlanishi mumkin. Mushaklar doimo tarang holatda bo’ladi. Yurgandan keyin bel, bo’g’imlar, oyoqlarda va mushaklarda og’riqlar hamda charchoq paydo bo’ladi. Qon oqimi yomonlashadi, limfa tizimi aziyat chekadi. Patologiyaning uzoq muddatli kechishi jarayonida osteoxondroz, koksartroz va gonartroz rivojlanishi, shuningdek, yassi oyoqlik kuchayishi mumkin.

Oyoqlar kaltaligini umurtqaga ta'siri
Foto: zen.yandex.ru

Oyoqlar kaltaligini tashxislash

Oyoqlarning kaltaligini tashxislashda kaltalikning darajasini va mohiyatini aniqlashtirish uchun ko’rinib turadigan suyak bo’rtmalari (to’piqlar, tizzaning yuqori qutbasi, tizza bo’g’imining bo’g’im oralig’i) yordamida a’zoning chin va nisbiy uzunligi va har bir segmentning uzunligi o’lchanadi. O’lchovlar oyoqlari to’liq tekislangan holda, son va tizza bo’g’imlarining navbatma-navbat bukish va oyoq-qo’lning katta bo’g’imlarini bir vaqtning o’zida bukish orqali amalga oshiriladi. Nisbiy va nazariy kaltalikni aniqlash uchun maxsus testlardan foydalaniladi.

Oyoqlarni o'lchash
Foto: pikabu.ru

Qo’shimcha tahlillar ro’yxati tananing biron qismining kaltaligi va taxmin qilingan sabablariga bog’liq. Eski sinishlar, o’smalar va yuqumli kasalliklar aniqlanganda oyoq rentgenogrammasi yoki sonning rentgenogrammasi buyuriladi. Artroz paytida tizza rentgenogrammasi, tos rentgenogrammasi yoki tizzaning artroskopiyasi amalga oshiriladi. Agar yumshoq to’qimalarning shikastlanishiga shubha tug’ilsa, MRT tahlili o’tkaziladi. Ko’rsatmalarga ko’ra, bemorlar maslahat uchun onkolog, ftiziatriya mutaxassisi, venerolog, yuqumli kasalliklar mutaxassisi, revmatolog va boshqa mutaxassislarga murojaat qilishadi.

Ushbu maqolani ham o‘qing:  Onixokriptoz - Tirnoqlar et ichiga o'sishi

Oyoq-qo’llar kaltaligini davolash

Oyoq-qo’llar kaltaligini davolash ortopedik travmatologlar tomonidan amalga oshiriladi. Kam miqdordagi kaltaliklarda, odatda, konservativ korreksiya amalga oshiriladi — oyoq uzunligidagi farqni bartaraf etish uchun maxsus patak yoki ortopedik poyabzal ishlatiladi. Katta miqdordagi kaltaliklarda davolash individual ravishda belgilanadi. Oyoq-qo’l uzunligining o’zgarishini davolash, bemorning yoshi, sog’lig’i va boshqa omillarga bog’liq. Kaltalikni operativ yo’l bilan davolashning eng mashhur va samarali usuli — Ilizarov apparati yordamida oyoq-qo’llarni cho’zishdir.

Ilizarov apparati boldirni 8-10 sm, sonni 5-6 sm uzaytirishga imkon beradi.Shuni yodda tutish kerakki, segment uzunligini oshirish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi va olti oygacha va undan ko’proq davom etishi mumkin. Qurilmani boldirga o’rnatilishi bemorlar uchun toqat qilishiga nisbatan osonroqdir, chunki bu ularga yetarlicha harakatchanlikni saqlashga imkon beradi, oyoq-qo’llarning bo’g’imlaridagi harakatlarga ozgina to’sqinlik qiladi. Qurilmani songa o’rnatish esa harakatlanish va o’z-o’ziga xizmat qilishni sezilarli darajada cheklaydi. Davolanish davrida bemorlar mushaklar atrofiyasini oldini olishga va qo’shma harakatchanlikni saqlashga qaratilgan maxsus mashqlarni bajaradilar. Funksional natijalar odatda ijobiy bo’ladi.

manba: krasotaimedicina.ru

Ushbu maqola qanchalik foydali?

Baholash uchun yulduzchalardan birini bosing!

O'rtacha baho 3.5 / 5. Baholar soni: 4

Maqolaga hech kim baho qo'ymagan. Birinchi bo'lib siz baholang!

Foydali maqolalarni Telegram kanalimizda kuzatib boring!


Tegishli maqolalar

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Back to top button