Umumiy siydik tahlili me’yoriy ko’rsatkichlari va o’zgarish sabablari

Umumiy siydik tahlili
Foto: alfamed.info

Umumiy siydik tahlili tayinlash sabablari

Siydik inson hayotining asosiy mahsulotlaridan biridir. Uning asosiy komponenti, siydik umumiy hajmining 92-99% ini tashkil etadigan suvdir. Ortiqcha suv bilan birga parchalanadigan mahsulotlar, toksinlar va zaharlar, gormonlar va boshqa ba’zi moddalar tanadan ajralib chiqadi. Shuning uchun siydikni tahlil qilish ko’p ma’lumotni taqdim etadi. Umumiy siydik tahlili asosiy diagnostik tadqiqotlardan biri bo’lib, u turli xil kasalliklar va patologiyalarga shubha qilishda, birinchi navbatda buyraklar va siydik tizimining kasalliklarida, shuningdek profilaktik tekshiruvlar paytida va davolash samaradorligini nazorat qilish uchun buyuriladi.

Umumiy siydikni tahlil qilish ushbu suyuqlikning fizik xususiyatlarini aniqlash va kimyoviy xususiyatlarini o’rganishni o’z ichiga oladi. Ushbu tadqiqot yordamida buyraklar, jigar, siydik pufagining turli xil kasalliklarini aniqlash, prostata bezi, o’smalar, pielonefrit bilan bog’liq muammolarni, shuningdek klinik ko’rinishlar paydo bo’lgan dastlabki bosqichlarda bir qator patologik holatlarni dastlabki bosqichlarida aniqlash mumkin.

Umumiy siydik tahlili qanday o’tkaziladi

Siydik tahliliga tayyorgarlik:

Siydik tarkibiga ko’plab omillar ta’sir qiladi — bizning ovqatlanishimiz va ichkilikbozligimiz, stress, jismoniy faolligimiz, dorilar va vitaminlar qabuli

Tekshiruv natijalari tasodifiy omillar sababli buzilmasligi uchun siydikni umumiy tahliliga to’g’ri tayyorgarlik ko’rish kerak.

  • Biomateryalni yig’ishdan bir kun oldin siydik rangini o’zgartirishi mumkin bo’lgan mahsulotlarni (masalan, yorqin rangli mevalar, sabzavotlar va ulardan tayyorlangan idishlar, dudlangan go’shtlar, shirinliklar va tuzlangan bodringlar) iste’mol qilmasligingiz kerak.
  • Shuningdek, spirtli ichimliklar, vitaminlar, dorilar, diuretiklar (shu jumladan kofe) ichmaslik kerak.
  • Agar siz biron bir dori-darmonlarni qabul qilsangiz, sizni tahlilga yuborgan shifokorga ayting.
  • Jiddiy jismoniy faoliyat, hammom va saunalarni istisno qilishga harakat qiling.
  • Hayz, harorat ko’tarilishi yoki qon bosimining sezilarli darajada oshishi bilan kechadigan yuqumli kasallik mavjud bo’lsa testni kechiktirish kerak, natijalar buzilishi mumkin.
  • Sistoskopiyadan keyin 5-7 kun ichida siydik tahlilini o’tkazish tavsiya etilmaydi.
Ushbu maqolani ham o‘qing:  Uretrit - siydik yo'llari shamollashi sabablari, turlari va davolash

Umumiy siydik tahlili uchun siydik yig’ish

Namunalar begona moddalar bilan ifloslanmasligi kerak. Shuning uchun siz material to’plash uchun barcha qoidalarga rioya qilishingiz kerak.

  • Umumiy siydik tekshiruvi uchun tunda siydik pufagida to’planadigan ertalab siydik ishlatiladi.
  • Materialni olishdan oldin dush qabul qilish kerak — bu qoidaga rioya qilmaslik siydikda eritrotsitlar va leykotsitlar sonining ko’payishiga olib kelishi mumkin.
  • Namuna yig’ish uchun idish steril va toza bo’lishi hamda, dezinfektsiyalash vositalarining izlari bo’lmasligi kerak. Hozirgi kunda ushbu maqsadlar uchun asosan bir martalik konteynerlardan foydalanilmoqda.
  • Tashqi jinsiy a’zolar bakteriyalarining namunaga kirishiga yo’l qo’ymaslik uchun dastlab, oz miqdordagi siydikni hojatxonaga chiqarib, so’ngra siyishni to’xtatmasdan idishg va 100-150 ml to’plash kerak. Idish teriga tegmasligi kerak.
  • Umumiy tahlil uchun yig’ilgan siydikni 1,5-2 soatdan orasida va salqin joyda (5-18 C) haroratda saqlash mumkin. Xona haroratida saqlangan siydik tahlil qilish uchun mos emas.
  • Yangi tug’ilgan chaqaloqlardan siydikni yig’ish uchun dorixonada sotib olinadigan steril, siydik qabul qiladigan paketlardan foydalaniladi. Bolalar uchun qoidalar kattalarnikiga o’xshaydi. Chaqaloq materialini yig’ishdan oldin uni yaxshilab yuvib, toza quruq sochiq bilan artib olish kerak. Agar siydik qabul qilinadigan joyi bo’lmasa, siz yangi polietilen paketdan foydalanishingiz mumkin — ular yon tomondan kesilib, trusikka o’xshab kiygizsa bo’ladi, so’ngra yig’ilgan siydik steril idishga quyiladi.

Onalar tahlil uchun yo’rgakdan siqilgan siydikni ishlatmasliklari kerak — natijalar mikroskopik to’qima tolalari sababli buziladi

Umumiy siydik tahlili: norma va natijalarni talqini

Organoleptik ko’rsatkichlar:

Siydik hajmi normasi

Oddiy siydik miqdori 100-300 ml ni tashkil qiladi, bu har ikki jinsdagi kattalar uchun bir xil bo’ladi. Agar siydik miqdori me’yordan past bo’lsa, bu suvsizlanish yoki buyrak yetishmovchiligining belgisi bo’lishi mumkin. Siydikning ko’pligi pielonefrit yoki qandli diabet sababli bo’lishi mumkin.

Ushbu maqolani ham o‘qing:  Onanizm yoki masturbatsiya sog'liqqa qanday ta'sir ko'rsatadi?

Siydik rangi normasi

Oddiy siydik rangi somonsimon sariq ko’rinishida bo’ladi — Rang o’zgarishi muhim ko’rsatkichdir

To’q-qizil rang — gepatit, sirroz va xolestaz kabi kasalliklarga xos bo’lgan bilirubinemiyani ko’rsatadi. 

Siydik tahlili
Foto: invitro.ru

Qizil rang — pielonefrit, tosh siljishi, sil kasalligi yoki hatto buyrak saratonining belgisidir. Pielonefritda siydik deyarli rangsiz, och sariq rangga ega bo’ladi. Qora rang alkaptonuriya belgisidir va kulrang-oq tanada yiringli yallig’lanish reaksiyalari mavjudligini ko’rsatadi. 

Ba’zi dorilar va vitaminlarni qabul qilganda siydik och sariq rangda bo’lishi mumkin.

Ko’pgina kasalliklarda siydik o’z rangini o’zgartirishiga qaramay, siydikning normal rangi inson to’liq sog’lom ekanligini anglatmaydi

Siydik hidi normasi

Siydik hidining o’zgarishi ba’zi kasalliklarning mavjudligini anglatadi — masalan, tanosil tizimdagi yallig’lanish jarayonlarida xarakterli ammiak hidi paydo bo’ladi. Qandli diabetda siydikda asetonning yengil hidi bor.

Siydik ko’pikligi normasi

Odatda, siydikda ko’pik deyarli bo’lmaydi. Ko’p miqdordagi va doimiy, sariq rangli ko’pik yuqori protein sababli bo’ladi. Ko’pik shuningdek, og’ir stress, miya chayqalishi, miya qon aylanishining buzilishi, rivojlangan qandli diabet, yurak yetishmovchiligi va ba’zi metabolik kasalliklar sababli bo’lishi mumkin.

Siydik shaffofligi normasi

Sog’lom odamda siydik shaffof bo’lishi kerak. Siydik xiraligi tuzlar, shilimshiq, qizil qon tanachalari, bakteriyalar, yiring tufayli yuzaga kelishi mumkin. Tolalar va iplar pielonefrit yoki siydik yo’li infeksiyasini ko’rsatishi mumkin.

Fizik va kimyoviy ko’rsatkichlar:

Siydik zichligi normasi

Odatda, bu ko’rsatkich 1000-1025 birlikni tashkil qiladi. Yuqori zichlik degidratatsiyani, past zichlik buyrak muammolarini ko’rsatadi.

Siydik kislotaligi normasi

Kislota-ishqor muvozanati odatda pH shkalasi bo’yicha 5 dan 7,5 gacha bo’lishi kerak.

Biokimyoviy xususiyatlar:

Siydikdagi oqsil normasi

Odatda siydikda oqsil bo’lmaydi yoki u juda oz miqdorda bo’ladi — 0,033 g/l gacha. Siydikda oqsil borligi buyrak kasalligining belgisidir.

Ushbu maqolani ham o‘qing:  Ona suti

Sog’lom odam siydigida shakar ham bo’lmaydi. Agar uning tarkibi 0,9 mmol/l dan oshsa, bu qandli diabet rivojlanishini ko’rsatishi mumkin.

  • Sog’lom odam siydigida bilirubin yo’q, uning mavjudligi jigar kasalligini ko’rsatadi.
  • Siydikdagi keton tanalari qandli diabetni ko’rsatadi.

Mikroskopik tekshiruvlar:

Siydikdagi qon hujayralari normasi (eritrotsitlar, leykotsitlar)

Sog’lom odamda siydikning umumiy tahlilida mikroskop tekshiruvida eritrotsitlar 2 dan ortiq bo’lmasligi, leykotsitlar esa erkaklarda 3 tadan va ayollarda 5 tadan ortiq bo’lmasligi kerak. Qizil qon hujayralarining ko’payishi ko’plab kasalliklarga xosdir: piyelonefrit, urolitiyoz, glomerulonefrit, siydik yo’llari infeksiyalari, tizimli sil yoki zaharlanish (ayniqsa zaharli zamburug’lar, ilon zahari, benzol va anilin hosilalari). Leykotsitlarning ko’payishi buyraklar yoki siydik yo’llarining mumkin bo’lgan patologiyalarini ko’rsatadi: glomerulonefrit, pielonefrit, uretrit, sistit, prostatit.

Siydikdagi gialinli silindrlar normasi

Sog’lom kattalardagi siydikni tahlil qilishda cho’kindida gialin birikmalarining bo’lmasligi kerak. Ularning mavjudligi buyrak patologiyasi, yurak yetishmovchiligi, gipertermik holatlarning belgisidir. Ba’zida gialin silindrlari og’ir jismoniy kuch, yuqori qon bosimi va diuretiklarni qabul qilish fonida paydo bo’ladi.

  • Javdar silindrlar mavjudligi glomerulonefrit, pielonefrit, diabetik nefropatiyani ko’rsatishi mumkin, shuningdek, tanadagi virusli infeksiyalar, isitma yoki qo’rg’oshin zaharlanishi mavjudligini ko’rsatishi mumkin.
  • Mum silindrlari siydik tahlilida bo’lmasligi kerak; ularning mavjudligi amiloidoz, buyrakning surunkali yetishmovchiligi yoki nefrotik sindrom mavjudligini ko’rsatishi mumkin.

Siydikdagi bakteriyalar normasi

Sog’lom siydik steril, bakteriyalar mavjudligi siydik yo’li infeksiyasining aniq belgisidir, masalan, uretrit, sistit, prostatit va boshqalar…

Siydikdagi zamburug’lar normasi

Odatda siydikda zamburug’lar bo’lmaydi. Agar ular mavjud bo’lsa, bu siydik yo’llari yoki jinsiy organlarning zamburug’li infeksiyasini anglatadi. Ko’pincha zamburug’ immunitet tanqisligi sharoitida va uzoq vaqt davomida antibiotiklarni qabul qilganlarda aniqlanadi.

Siydikdagi tuzlar normasi

Sog’lom siydikda deyarli tuzlar bo’lmaydi. Ularning mavjudligi degidratatsiya, ovqatlanishning keskin o’zgarishi, jismoniy faollikning oshishi, shuningdek podagra, o’tkir va surunkali nefrit, o’tkir buyrak yetishmovchiligi haqida gapiradi.

Tashxis hech qachon faqat umumiy siydik tahlili asosida qo’yilmaydi. Ko’rsatkichlar turli xil kasalliklarga to’g’ri kelishi mumkin, shuning uchun umumiy siydik tekshiruvini o’zingiz mustaqil tahlil qilishni urinmang. Agar kerak bo’lsa, shifokor yagona to’g’ri tashxisni o’rnatishga yordam beradigan qo’shimcha tadqiqotlar tayinlaydi.

manba: kp.ru

Foydali maqolalarni Telegram kanalimizda kuzatib boring!


Tegishli maqolalar

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Back to top button