Mikroinsult: simptomlari, sabablari, davosi va reabilitatsion davr

“Mikroinsult” atamasi tibbiyot sohasida mavjud emas, ammo bunday patologik holatda koʻpgina shifokorlar amaliyotda “mikroinsult” atamasidan foydalanishadi. Mikroinsult atamasi deganda odatda oʻtib ketuvchi (tranzitor) bosh miya qon aylanishi buzilish holati tushuniladi. Insultda kuzatiladigan simptomlar 1 sutka davomida oʻz-oʻzidan oʻtib ketadi. Baʼzida mikroinsult belgilari qisqa muddatlar ichida, bir necha daqiqalar davom etadi, bunda bemor hatto bosh miyada qon aylanish buzilishini oʻzida sezmasligi ham mumkin. 

Mikroinsult

Agar belgilar 24 soatdan uzoq davom etsa va nevrologik simptomlar bilan yuzaga chiqsa, bemorga “insult” tashxisi qoʻyiladi. Bosh miyada qon aylanishi buzilishi natijasida miyada oʻchoqli oʻzgarishlar kelib chiqadi. Patologik jarayon bosh miyaning kichik hajmdagi maʼlum bir sohasidagina kechadi va klassik insultdagi kabi belgilar namoyon boʻlmaydi. Oʻtkazib yuborilgan mikroinsult faqatgina bosh miya toʻqimalari tekshiruvlaridagina aniqlanadi.

Mikroinsult kelib chiqish sabablari

Koʻp holatlarda mikroinsult kelib chiqishiga sabab bosh miya qon tomirlarida aterosklerotik blyashkalar toʻplanishidir. Ular miya toʻqimalarini oziqlantiruvchi arteriyalarda qon oqimini toʻxtatib qoʻyadi. Bosh miyaning alohida qismlari gipoksiyadan zararlanadi va kichik koʻrinishdagi patologik oʻzgarishlar shakllanadi. 

Koʻp hollarda mikroinsult boshqa bir somatik kasalliklar bilan birga keladi. Masalan, gipertoniyadan aziyat chekuvchi insonlarda, ayniqsa gipertonik krizlarda bosh miyada kichik sohalarda qon quyilishlar sodir boʻlishi mumkin (gemorragiya). 

Insult belgilari miokard infarkti belgilari bilan birga kelib tashxis qoʻyishda qiyinchilik tugʻdiradi. Tibbiyotda bosh miya infarkti degan tushuncha ham bor. Bunda nevrologik belgilar kuchli yuzaga chiqadi, aniq tashxis elektrokardiogramma yordamida qoʻyiladi. Yurak ritmi oʻzgarishi fonida ishemik koʻrinishdagi mikroinsult rivojlanadi.Chap boʻlmacha aritmiyasi natijasida mayda tromblar hosil boʻladi va kichik qon tomirlarda qon oqinimi toʻxtatib qoʻyadi. Bundan tashqari yurak ritmi oʻzgarishi natijasida qon bosimi pasayishi mumkin. Bu ham bosh miyada qon aylanishiga salbiy taʼsir etadi. 

Mikroinsult quyidagi insonlarda rivojlanish ehtimoli yuqori boʻladi:

Sanab oʻtilgan holatlarning barchasida qon tomirlarda patologik oʻzgarishlar kuzatiladi.

Diqqat! Xavf guruhiga tana vazni ortiqcha boʻlgan insonlar, chekuvchilar, spirtli ichimliklar isteʼmol qiluvchilar ham kiradi. Mikroinsult rivojlanishi gipodinamiya holatida ham yuqori boʻladi (kamharakat hayot tarzi).

Ushbu maqolani ham o‘qing:  Umumiy qon tahlili - normal ko‘rsatkichlari, ko‘rsatkichlarning normadan oshishi va pasayish sabablari

Mikroinsult belgilari

Mikroinsultda rivojlanadigan belgilar har doim ham spetsifik koʻrinishda namoyon boʻlmaydi. Koʻpchilik bemorlar belgilarni atmosfera bosimining oʻzgarishi, ob-havoning oʻzgarishi, jismoniy yoki psrixoemotsional holati va surunkali charchash hissi bilan adashtiradilar. 
Mikroinsultning ilk belgilariga quyidagilar kiradi:

Mikroinsult nevrologik belgilariga quyidagilar kiradi:

  • Yorugʻlik va baland tovushlarga sezuvchanlikning ortib ketishi;
  • Uyquchanlik;
  • Koʻruv oʻtkirligining vaqtinchalik pasayishi;
  • Yuz yoki oyoq, qoʻllarning uvishishi;
  • Nutqdagi kichik muammolar;
  • Harakat koordinatsiyasidagi kamchiliklar (qadam tashlashda muvozanatning biroz buzilishi);
  • Qon bosimining birdan koʻtarilib ketishi yoki tushib ketishi.

Mikroinsult belgilari koʻpincha erkaklarda yaqqol va aniq namoyon boʻladi. Yuqorida sanab oʻtilgan belgilarning barchasi yuzaga chiqmasligi mumkin, ammo ulardan 4-5 tasi yuzaga chiqadigan boʻlsa, “mikroinsult” tashxisini qoʻyish uchun yetarli boʻladi. Bunday belgilar oʻz-oʻzidan bir necha soatlar davomida oʻtib ketadi.

Diqqat! Nevrologik belgilarning yuzaga chiqishi – bu jiddiy signal boʻlib hisoblanadi. 50 % dan ortiq mikroinsult oʻtkazgan bemorlarda keyinchalik bosh miyada katta hajmli zararlanishlar shakllanadi, yaʼni insult diagnozi qoʻyiladi.

Ayollarda mikroinsult ilk belgilari atipik namoyon boʻlishi mumkin. 18-40 yoshdagi ayollarda bosh miyada qon aylanishi buzilish ehtimoli aynan shu yoshdagi erkaklarga nisbatan yuqori boʻladi.

Ayollarda mikroinsult soʻzlayotgan vaqtida toʻsatdan toʻxtab qolish yoki mavzuga aloqador boʻlmagan soʻzlarni ishlatish, buyumlarni oʻz-oʻzidan qimirlatish yoki kuchli hiqichoq tutishi bilan namoyon boʻlishi mumkin. Bunday vaqtda bemor xuddi spirtli ichimlik qabul qilgan odam kabi koʻrinishda boʻladi.

Mikroinsult davosi

Agar mikroinsult ilk belgilari namoyon boʻlayotganini sezsangiz zudlik bilan tez tibbiy yordamga murojaat qiling. Nevrologik belgilar insult rivojlanish ehtimolini oshiradi yoki infarkt kasalligidan dalolat beradi.

Tez tibbiy yordam kelgunga qadar bemor tinch joyda boʻlishi, boshining ostiga yostiq qoʻyish kerak boʻladi. Xonaga toza havo kirishini taʼminlash zarur. Tor kiyimlar yechiladi yoki yoqalari ochiladi.

Uy sharoitida oyoqlar issiq vanna qilinadi, bemorga tabiiy vositalardan tayyorlangan tinchlantiruvchi preparatlar beriladi (valeriana yoki boyarshnik ekstrakti). Bosh va boʻyin sohasini yengil massaj qilish ham yaxshi samara beradi.

Ushbu maqolani ham o‘qing:  Tarqoq skleroz

Mikroinsult aniqlanganda – unga sabab boʻlayotgan asosiy kasallik davolanadi, yaʼni kasallik bartaraf etilsa, bosh miyada qon aylanishni tiklasa boʻladi. Bemorlar toʻliq tibbiy tekshiruvdan oʻtadi. Koʻrsatma boʻyicha shifokorlar bemorga antiagregantlar (tromb hosil boʻlishining oldini olish uchun), nootrop vositalar (bosh miyada moddalar almashinuvini yaxshilash uchun), vazodilatatorlar (qon tomirlarni kengaytirish uchun) va arterial qon bosimini pasaytiruvchi preparatlar buyurishi mumkin.

Mikroinsultdan soʻng nima qilish kerak?

Mikroinsultdan soʻng tamaki mahsulotlari chekish va spirtli ichimliklar ichishdan butkul voz kechish kerak. Ovqatlanish ratsioni, normal uyqu va ish tartibiga jiddiy eʼtibor qaratish lozim. Agar mehnat faoliyatingiz doimiy jismoniy yoki ruhiy zoʻriqish bilan kechsa, ularni vaqti vaqti bilan almashtirib turing.

Yil davomida kamida 2 marotaba nevropatolog koʻrigidan oʻtish kerak boʻladi. Oʻz vaqtida aniqlangan bosh miya qon aylanishining oʻtib ketuvchi shakli va uni toʻgʻri bartaraf etish ogʻir asoratlar shakllanmasligining oldini oladi. Shifokor bemorlarga moddalar almashinuvini yaxshilaydigan, organizmni tozalaydigan vositalar buyuradi.

Bir necha marotaba mikroinsult xurujlari qaytmas jarayonlarga olib kelishi mumkin, masalan aqliy zaiflik (demensiya). Shu sababli yuqorida sanab oʻtilgan belgilarni oʻzingizda yoki boshqa bir insonda kuzatsangiz, zudlik bilan shifokorlarga murojaat qiling. Zero, salomatlik – tuman boylik. 🙂

Maqolani baholashni unutmang, iltimos!
1 baho2 baho3 baho4 baho5 baho

Loading...

Telegramdagi rasmiy kanalimizga a’zo bo‘ling!

A’zo bo‘lish
loading...

Tegishli maqolalar

Fikr bildirish

E-pochta manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy ma'lumotlar * bilan belgilangan

Back to top button