El sog‘ligi — yurt boyligi

Taloq kasallansa…

Qon yaratuvchi a’zo hisoblangan taloq uzunchoq oval shaklida bo‘lib, u qorin bo‘shlig‘ida – chap biqinning 9 va 11-qovurg‘alari sohasida joylashgan. Taloq qonning biologik filtridir. U qondagi yot elementlar (ya’ni bakteriyalar)ni hamda zararlangan eritrotsitlarni yo‘qotadi.

splenomegaliya

Ba’zi qon kasalliklari (masalan trombotsitopenik purpura, ayrim nasliy gemolitik kamqonlik)da taloq faoliyati izdan chiqadi. Bunday vaqtda taloq jarrohlik usulida olib tashlanadi. Taloqda va unda uchraydigan ayrim kasalliklar haqida har birimiz yetarlicha ma’lumotga ega bo‘lganimiz ma’qul. Masalan bola taloqsiz tug‘ilishi, ba’zilarda esa ikkita va undan ortiq taloq bo‘lishi mumkin.

Taloqsiz dunyoga kelgan yoki ayrim sabablarga ko‘ra talog‘i olib tashlangan odamlar (ayniqsa, kichkina bolalar) organizmi ko‘plab bakterial infeksiyalarga sezgir bo‘lishadi. Tanadagi boshqa a’zolar kabi taloq ham ko‘pincha kasallikka chalinadi.

Taloq infarkti

Ko‘p kuzatiladigan taloq infarkti emboliya yoki taloq tomirlari trombozi oqibatida kelib chiqadi. Taloq infarkti gemorragik yoki ishemik, bir o‘choqli yoki ko‘p o‘choqli bo‘lishi mumkin. Odatda taloqdagi infarkt o‘choqlari mayda bo‘ladi. Taloq infarkti ko‘pincha bakterial va septik endokarditda, qon-tomir kasalliklarida, mitral stenozda, jarohat va yuqumli kasalliklardan so‘ng kuzatiladi.

Kichik infarktlarda taloqning zararlangan qismi asta-sekin so‘rilib ketib, chandiqlanadi. Lekin infarkt sohasi yumshab, u yerda soxta kista paydo bo‘lishi ham mumkin. Kichik infarktlar odatda hech bir belgisiz o‘tadi. Taloqda katta infarkt bo‘lganda chap qovurg‘a osti sohasida kutilmaganda og‘riq paydo bo‘ladi, tana harorati 39 gradusgacha ko‘tariladi, ko‘ngil ayniydi, ichak parezi kuzatiladi. Infarkt yiringlaganda abssessga xos belgilar yuzaga chiqadi.

Taloq infarkti konservativ (dori-darmon) yo‘l bilan davolanadi. Bemor o‘rinda yotishi kerak. Unga antibiotiklar, yallig‘lanishga qarshi va og‘riq qoldiruvchi dorilar buyuriladi. Infarkt yiringlab, abssess yuzaga kelganida splenektomiya bajariladi, ya’ni taloq jarrohlik yo‘li bilan olib tashlanadi.

Buralsa yoki joyidan siljisa…

Adashgan (o‘z joyidan siljigan) talog‘i bor odamlarda taloq buralishi yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavfli asoratlardan biri hisoblanadi. Taloq buralishi kam kuzatiladi. Ko‘proq ayollarda uchraydi, lekin ba’zan erkaklar va hatto bolalarda ham qayd qilingan. Taloq buralishi tez rivojlanganda kuchli og‘riqlar turadi, bemor qusadi, ba’zida hushini yo‘qotishi mumkin. Sekin rivojlangan taloq buralishida kasallik belgilari unchalik o‘tkir bo‘lmaydi. Bunda turli darajadagi og‘riqlar, meteorizm kuzatiladi. Taloq buralganda jarrohlik yo‘li orqali taloq olib tashlanadi.

Taloq abssessi

Taloq abssessi 0,5-1 foiz holatlarda kuzatiladi. Taloqdagi abssess turli o‘lchamlarda, bir o‘choqli yoki ko‘p o‘choqli bo‘lishi mumkin. Abssess butun taloqni yoki uning bir qismini zararlaydi. Kichik o‘lchamli ko‘p o‘choqli abssesslar kattalashib bir-biriga qo‘shilib ketishi va yiringli yaraga aylanishi mumkin.

Ko‘p hollarda vena va arteriyalar orqali taloqqa infeksiya kirib kelishi natijasida taloq abssessi yuzaga keladi. Infeksiya organizmdagi septik, yallig‘lanish va yiring o‘choqlari orqali tushishi mumkin. Masalan, tug‘ruqdan keyingi sepsis, yarali endokardit, osteomiyelit, yuqumli kasalliklar, exinokokkoz infeksiya tushishiga imkon yaratadi.

Taloq abssessida bemorning tana harorati ko‘tariladi, titroq bosadi, chap qovurg‘a ostida o‘tmas og‘riqlar seziladi. Bemor harakat qilganida og‘riqlar kuchayadi. Shu sababli, bemor qimirlamaslikka harakat qiladi. Taloq asbsessi jarrohlik yo‘li bilan davolanadi.

Kista va o‘smalar

Taloqdagi kistalar chin va soxta, bitta va bir nechta, parazitar va noparazitar bo‘lishi mumkin. Parazitar kistalar rivojlanish jarayonida hech bir belgilarsiz kechadi. Noparazitar kistalar ham hech bir belgi bermaganligi sababli, odam talog‘ida kista borligini hech qachon bilmasligi mumkin. Kista o‘lchamlari kattalashganda taloq ham yiriklashadi. Bunda taloq sohasida og‘riq yuzaga keladi.

Taloqdagi o‘smalarning ikki turi (karsinoma va xavfsiz o‘sma) tafovut qilinadi. Kasallik belgilari taloqdagi o‘sma o‘sa boshlagandan so‘nggina yuzaga keladi. Bunda qorin, chap qovurg‘a osti sohasi, yelkaning chap tomonida og‘riqlar paydo bo‘ladi. Sarkoma (taloq o‘smasi) kattalashib ketsa, kuchli zaharlanish belgilari (qusish, doimiy ko‘ngil aynishi, yuqori tana harorati) yuzaga keladi.

© Aziza MAHMUDOVA,
gematolog, tibbiyot fanlari doktori.
«Sihat-salomatlik» jurnali.

Telegramdagi rasmiy kanalimizga a’zo bo‘ling!

A’zo bo‘lish
loading...

Изоҳлар

  1. bunyod

    taloksiz nimalarga amal kilib yawaw kerak

  2. Shohjahon

    Taloq kattalashishiga sabab nima? Davolasa bo’ladimi? Manikini o’lchami 145 mm deyisgdi. Tez kichrayraytirish yo’li bormi

  3. Аноним

    салом алейкум менинг акамни аператсия килиб талогини олиб ташлаган акм нималарга риоя килиши керак жавобингиз учун олдиндан рахмат

  4. Soliha

    Assalmu alaykum men xomiladorlik davrida qattiq girip bulgandim yutal 9 oy davom etgandi chap tarafimda kuragimga chap qul va elkamga kuchli ogriq paydo bulgandi man giripni asorati deb uylagandim. Xozir xar xar zamonga ogriq buladi sovuq va grip bulgan vaqtlarimda qattiqroq ogriydi . Xozir ham xomiladorman grip bulmasamda chap yelkam kukrak osti kuragim chap qulimga kuchli ogriq yana paydo buldi. Kungl aynishi xolsizlik va bosh aylanish bor ammo temperature yuq qayd qilish ham. Qora taloqdan bulishi mumkinmi xozirda nima qilsam buladi .

  5. Zarina

    taloq olib tashlansa farzand kurishni iloji yuqmi (ayollarda) erkaklardachi

    • Urazbaev Mansur

      Splenoektoniya o’tqazilgandan keyin homilador bo’lish mumkin.
      Faqat o’zingizning operatsiyadan keyin qayta tiklanishingizga biroz vaqt kerak bo’ladi. Kamida 6 oy.
      Bu individual xususiyatlarga bog’liq. Vrach bilan maslahatlashgan holatda, to’liq tiklanib bo’lingach, keyin homiladorlikni rejalashtirish mumkin.

  6. zarina

    splenoektoniya bu nima?

  7. zarina

    trombotsitopenik purpura bn kasallanganimda talog’imni olib tashlashgan shundan keyin mutlaqo sog’ayib ketdim bu kasal yana qaytalashi mumkinmi qachon va nima sababdan qaytalashi mumkin

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *